Era informacji

Era informacji (także era informacyjna, wiek informacji; ang. Information Age) – umowne określenie okresu przemian cywilizacyjnych, w którym informacja i wiedza stają się strategicznym zasobem społecznym i gospodarczym, a kluczową rolę odgrywają technologie informacyjno-komunikacyjne (ang. Information and communication technologies, ICT) oraz sieci cyfrowe^[1][2].

Pojęcie jest powiązane z terminami społeczeństwa informacyjnego i gospodarki cyfrowej; w literaturze podkreśla się brak jednej, powszechnie przyjętej granicy początku tego etapu^[3].

W ujęciu instytucjonalnym społeczeństwo informacyjne opisuje się jako takie, w którym informacja ma wartość ekonomiczną, a technologie cyfrowe są powszechnie wykorzystywane do jej gromadzenia i przetwarzania^[1][4]. W analizach NASK wskazuje się, że w warunkach „cyfrowej rewolucji” wiedza staje się zasobem strategicznym, a cyfryzacja oddziałuje na liczne dziedziny życia, kształtując nową formację społeczną^[3].

W dyskursie naukowym pojęcia te bywają wiązane z koncepcjami społeczeństwa postindustrialnego oraz społeczeństwa sieci^[5][6].

W uproszczonych ujęciach rozwoju cywilizacyjnego „era informacyjna” bywa przedstawiana jako etap następujący po gospodarce agrarnej i przemysłowej, oparty na technologii komputerowej i transmisji danych, a informacja jest w nim zasobem szczególnie pożądanym^[2]. W popularnej periodyzacji Alvina Tofflera odpowiada jej „trzecia fala” przemian cywilizacyjnych^[7].

W literaturze wskazuje się jednak, że początek ery społeczeństwa informacyjnego (a tym samym „ery informacji” jako nazwy etapu) nie jest jednoznacznie określony i bywa łączony m.in. z rozwojem komputeryzacji, Internetu lub przewagą sektora usług w gospodarce^[3].

Do zjawisk kojarzonych z erą informacji zalicza się upowszechnienie sieci cyfrowych, mobilnego dostępu do usług, przetwarzania dużych zbiorów danych oraz rozwiązań takich jak Internet rzeczy i sztuczna inteligencja, opisywanych m.in. w kontekście „czwartej rewolucji przemysłowej”^[3].

W erze informacji rośnie znaczenie sektorów i zawodów związanych z ICT, a kompetencje cyfrowe są traktowane jako istotny warunek uczestnictwa w rynku pracy i życiu społecznym^[1].

Informacje dostarczane przez Internet w czasie rzeczywistym wpływają na kształtowanie postaw i światopoglądu, a profilowanie treści może prowadzić do zjawiska „bańki informacyjnej” oraz sprzyjać rozprzestrzenianiu dezinformacji^[3].

Rozwój usług cyfrowych w administracji publicznej i gospodarce bywa opisywany oraz monitorowany w ramach wskaźników i porównań międzynarodowych (m.in. DESI(inne języki)) prezentowanych w publikacjach Ministerstwa Cyfryzacji^[1].

Wśród problemów łączonych z erą informacji wymienia się m.in. wykluczenie cyfrowe oraz nierówności kompetencyjne, a także ryzyka związane z cyberbezpieczeństwem i wiarygodnością informacji w obiegu sieciowym^[1][4][3].

• Daniel Bell: Nadejście społeczeństwa postindustrialnego. Próba prognozowania społecznego. Warszawa: Instytut Badania Współczesnych Problemów Kapitalizmu, 1975.
• Manuel Castells: Społeczeństwo sieci. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-15148-5.
• Tomasz Goban-Klas, Piotr Sienkiewicz: Społeczeństwo informacyjne: szanse, zagrożenia, wyzwania. Kraków: Wydawnictwo Fundacji Postępu Telekomunikacji, 1999. ISBN 83-86476-19-2. [dostęp 2025-12-20]. (pol.).
• Alvin Toffler: Trzecia fala. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986.

• Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2023 (raport). Ministerstwo Cyfryzacji, 2023. [dostęp 2025-12-20]. (pol.).
• Społeczeństwo informacyjne w czasach cyfrowej rewolucji – o zjawisku bańki informacyjnej i jego następstwach. CyberPolicy NASK, 2019-10-04. [dostęp 2025-12-20]. (pol.).