Khomputa

Khomputa ke motjhini o ka hlophiswang ho etsa tatellano ya dipalo kapa tshebetso ya logic ka bohona (palo). Dikhomphutha tsa sejwale-jwale tsa elektroniki tsa dijithale di ka etsa dihlopha tse tlwaelehileng tsa tshebetso tse tsejwang e le mananeo, a nolofalletsang dikhomphutha ho etsa mesebetsi e mengata. Lentswe la sistimi ya khomputa le ka bolela khomputa e felletseng ka lebitso e kenyeletsang hardware, sistimi e sebetsang, software le disebediswa tsa kantle tse hlokahalang le tse sebeliswang bakeng sa tshebetso e felletseng, kapa sehlopha sa dikhomphuta tse hokahaneng le tse sebetsang hammoho, jwalo ka marang-rang a khomputa kapa sehlopha sa dikhomphutha.
Mefuta e mengata ea lihlahisoa tsa indasteri le tsa bareki e sebelisa lik'homphieutha e le litsamaiso tsa taolo, ho kenyeletsoa lisebelisoa tse bonolo tsa merero e khethehileng joalo ka lionto tsa microwave le li-remote control, le lisebelisoa tsa fektheri joalo ka liroboto tsa indasteri. Lik'homphieutha ke tsona tsa bohlokoa ka ho fetisisa tsa lisebelisoa tsa merero e akaretsang joalo ka lik'homphieutha tsa botho le lisebelisoa tsa mehala ea thekeng, joalo ka li-smartphone. Lik'homphieutha li matlafatsa Inthanete, e hokahanyang lik'homphieutha le basebelisi ba limilione tse likete.
Lik'homphieutha tsa pele li ne li reretsoe ho sebelisoa feela bakeng sa lipalo. Lisebelisoa tse bonolo tsa letsoho joalo ka abacus li thusitse batho ho etsa lipalo ho tloha mehleng ea boholo-holo. Qalong ea Phetohelo ea Liindasteri, lisebelisoa tse ling tsa mechini li ile tsa hahoa ho iketsetsa mesebetsi e melelele, e tenang, joalo ka ho tataisa mekhoa ea ho loha. Mechine e rarahaneng haholoanyane ea motlakase e ile ea etsa lipalo tse khethehileng tsa analog mathoasong a lekholo la bo20 la lilemo. Mechine ea pele ea ho bala ea elektroniki ea dijithale e ile ea ntlafatsoa nakong ea Ntoa ea II ea Lefatše, ka bobeli.
Ka tloaelo, khomphutha ea sejoale-joale e na le bonyane karolo e le 'ngoe ea ts'ebetso, hangata yuniti e bohareng ea ts'ebetso (CPU) ka mokhoa oa microprocessor, hammoho le mofuta o itseng oa memori ea khomphutha, hangata li-chip tsa memori ea semiconductor. Karolo ea ts'ebetso e etsa ts'ebetso ea lipalo le ea logic, 'me yuniti ea tatellano le taolo e ka fetola tatellano ea ts'ebetso ho arabela tlhahisoleseling e bolokiloeng. Lisebelisoa tsa kantle li kenyelletsa lisebelisoa tsa ho kenya (li-keyboard, litoeba, li-joystick, jj.), tlhahiso.